Soorten lichtbronnen: alle ins en outs

Door Ilse Severijnen in Keuzegids

Het zal je niet ontgaan zijn dat de gloeilamp uit de schappen is verdwenen. Fabrikanten mogen om milieutechnische redenen deze lichtbron niet meer produceren. Dit heeft als doel dat mensen steeds vaker voor energiezuinige lichtbronnen kiezen, die veel efficiënter werken dan een gloeilamp. Spaarlampen, ledlampen, TL-lampen en halogeenlampen kunnen een groter deel van de gebruikte elektriciteit omzetten in licht. Maar ook energiezuinige lichtbronnen hebben elk weer andere eigenschappen. Welke lichtbron kies je dan?

Gloeilamp

Een gloeilamp is een allesbehalve efficiënte lichtbron: slechts 3 tot 9 procent van de elektriciteit die hij gebruikt wordt omgezet in licht. De gloeidraad warmt op tot wel 3.000° Celsius en daarbij komt behalve licht ook veel warmte vrij. Daarom komt een groot deel van de gebruikte elektriciteit niet ten goede aan het licht dat de lamp geeft. Bovendien is deze warmte ook nog eens gevaarlijk, want je kunt je branden aan een hete gloeilamp. Daarom zijn er diverse energiezuinige alternatieven te verkrijgen, zoals de ledlamp, spaarlamp en halogeenlamp. Deze lichtbronnen besparen tot wel 80% energie ten opzichte van de gloeilamp. 

Halogeenlamp

De halogeenlamp lijkt nog het meest op de ouderwetse gloeilamp. In een halogeenlamp zit ook een gloeidraad van metaal die verwarmd wordt. Het verschil is dat de halogeenlamp onder grote druk staat en een soort gas bevat, waardoor de gloeidraad heter kan worden. Zo geeft een halogeenlamp 25% meer licht dan een gloeilamp bij dezelfde hoeveelheid stroom. Je kunt ook kiezen voor een halogeenlamp met infraroodcoating. Dit laagje op de lamp zorgt ervoor dat er minder warmte verloren gaat en dat je, in vergelijking met de gloeilamp, tot 40% aan elektriciteit bespaart. 

Voordelen:

  • Gemakkelijk verkrijgbaar (geldt niet voor halogeenlampen met infraroodcoating);
  • Lage aanschafprijs;
  • Altijd dimbaar;
  • Onbeperkt aan- en uitschakelen;
  • Geen opwarmtijd, dus direct maximale lichtsterkte;
  • Goede kleurweergave.

Nadelen:

  • Relatief hoog energieverbruik, dus duur in gebruik;
  • Korte levensduur (2.000 branduren);
  • Brandgevaar vanwege hoge temperatuur van de lamp.

Weggooien:

Halogeenlampen mogen bij het gewone huisvuil worden weggegooid.

Spaarlamp

De vorm van een spaarlamp doet denken aan een opgevouwen tl-buisje en de werking is dan ook hetzelfde als die van een TL-lamp. In beide lampen zit een kleine hoeveelheid kwik, een giftige stof. Door losse elektronen te laten botsen met de kwikdampen, ontstaat er ultraviolet licht. Fluorescerend poeder aan de binnenkant van de spaarlamp zorgt ervoor dat dit wordt omgezet in wit licht. De huidige spaarlampen gebruiken vier tot vijf keer minder energie dan een gloeilamp en gaan zo’n vijf tot tien keer langer mee.

Voordelen:

  • Gemakkelijk verkrijgbaar in diverse soorten en maten;
  • Laag energieverbruik, dus goedkoop in gebruik;
  • Lange levensduur (7.000 branduren).

Nadelen:

  • Niet dimbaar (met uitzondering van speciale modellen);
  • Bevat een kleine hoeveelheid van de giftige stof kwik;
  • Opwarmtijd tussen de 10 seconden en 3 minuten;
  • Niet bestendig tegen kou, dus minder geschikt voor buitengebruik;
  • Vaak aan- en uitschakelen verkort de levensduur aanzienlijk (met uitzondering van ‘onbeperkt schakelbare’ modellen).

Weggooien:

Vanwege het kwikgehalte moeten spaarlampen bij het klein chemisch afval worden ingeleverd. Meestal kun je je gebruikte spaarlamp inleveren in de winkel waar je een nieuwe koopt. Ook hebben veel supermarkten een container van Wecycle staan waar deze lampen in mogen worden weggegooid.

Juist nu de gloeilamp uit de schappen is gehaald, wordt deze alleen maar populairder in het interieur

Beeld Juist nu de gloeilamp uit de schappen is gehaald, wordt deze alleen maar populairder in het interieur.

Ledlamp

Led is een afkorting van “light emitting diode”, oftewel een elektronisch onderdeel dat licht uitstraalt. Het grootste verschil met een gloeilamp is dat led een elektronische lichtbron is, terwijl een gloeilamp gebruik maakt van verbranding. Omdat een ledlamp de gebruikte energie bijna volledig omzet in licht, is deze tot 80% zuiniger dan een gloeilamp. De technologie op het gebied van ledverlichting ontwikkelt zich razendsnel, waardoor er ook steeds kleinere led-lichtbronnen gemaakt worden. Dit maakt ledverlichting ideaal voor lichtstrips en ultradunne lampen.

Voordelen:

  • Laag energieverbruik, dus goedkoop in gebruik;
  • Zeer lange levensduur (20.000 branduren);
  • Schokbestendig;
  • Onbeperkt aan- en uitschakelen;
  • Geen opwarmtijd, dus direct maximale lichtsterkte;
  • Bevat geen schadelijke stoffen.

Nadelen:

  • Niet alle ledlampen zijn dimbaar en als ze wel dimbaar zijn, is er vaak een aparte driver, transformator of dimmer voor nodig;
  • Hoge aanschafprijs;
  • Grote variaties in kwaliteit van levensduur, kleurweergave en lichtspreiding;

Weggooien:

Ledlampen bevatten elektronica en moeten daarom bij het klein chemisch afval worden ingeleverd. Meestal kun je je gebruikte ledlamp inleveren in de winkel waar je een nieuwe koopt. Ook hebben veel supermarkten een container van Wecycle staan waar deze lampen in mogen worden weggegooid.

Overzicht energiezuinige lichtbronnen

In onderstaande tabel staan de belangrijkste plus- en minpunten van de drie soorten energiezuinige lampen op een rijtje.

Wil je weten waar je verlichting in je huis moet plaatsen?  Lees dan voor advies ‘Een lichtplan opstellen: hoe doe je dat?’.

Heb je na het lezen van dit artikel nog vragen over de diverse lichtbronnen? Neem dan gerust contact op met de afdeling Klantadvies via info@flinders.nl of 020 – 30 30 630 (elke dag 09.00 – 18.00).