Charles & Ray Eames: "Take your pleasure seriously"

Door Sabine Meekel in Interieurtrends

Charles & Ray Eames: "Take your pleasure seriously"

Wie zich ook maar een beetje in de design wereld heeft verdiept, is ze ongetwijfeld tegen gekomen: Charles en Ray Eames. De grondleggers van het grootste deel van de Vitra collectie hebben onze kijk op design flink beïnvloed. Want waarom zou je niet een stuk speelgoed als basis voor een designproduct nemen? Onder het motto “take your pleasure seriously” ontwikkelde het ontwerpersechtpaar niet alleen meubels, zoals de wereldberoemde Eames DSR stoelen, maar ook speelgoed. En zo is er nog veel meer wat je niet wist over Charles en Ray Eames. Lees verder en je bent weer helemaal bij!

Charles en Ray Eames
Beeld Tijdens een fotosessie (1947) van de meubels van Charles en Ray Eames, werd deze speelse foto gemaakt. Herken je de staalbuispoten van de Eames LCM Loungestoel?

Er was eens...

Eerst maar even de feiten op een rijtje. Het Amerikaanse designerechtpaar Charles en Ray Eames bestaat uit Charles Eames (1907, St. Louis) en Bernice Alexandra Kaiser (1912, Sacramento). Wanneer zij elkaar leren kennen op Cranbrook Academy of Art, één van de grootste universiteiten voor kunst en design in Amerika, is het 1940. Charles is op dat moment architect en Bernice, oftewel Ray, is kunstenares. Zij is gespecialiseerd in grafisch- en textieldesign, waar we later ook veel van terugzien in de collectie. Charles en Ray besluiten de handen ineen te slaan. Letterlijk en figuurlijk, want een klein jaar later trouwt het stel en gaan zij voortaan door het leven als ‘Charles & Ray Eames’. 

Cranbrook Aacademy
Beeld De Cranbrook Academy of Art in de Verenigde Staten. Geknield op de vloer is Charles Eames aan het werk. Bron: Cranbrook Archives.

Arts & Architecture
Beeld Twee van de vele covers die Ray Eames ontwierp voor het magazine Arts & Architecture.

Another day at the Eames Office

Het echtpaar vertrekt naar Los Angeles en richt daar een gezamenlijk bureau op: het Eames Office. Tussen 1943 en 1978, het jaar waarin Charles overlijdt, werken hier maar liefst 438 mensen voor korte of langere tijd. Omdat het oeuvre van Charles en Ray Eames nooit had bestaan zonder de creativiteit van deze medewerkers, staat ieder van hen vermeld in het grote boek ‘Eames Design’. Hieruit blijkt hoezeer het echtpaar gesteld was op de mensen die voor het Eames Office werkten. Bijzonder, hè! Daarentegen was er aan het Eames Office niets bijzonders. “Een doodgewoon, pretentieloos gebouw”, werd het ook wel genoemd. Maar in dit ‘doodgewone’ gebouw waren wel een atelier, modelbouwwerkplaats, fotostudio, filmstudio, donkere kamer, archief en pakhuis gevestigd! 

Eames Office
Beeld (Boven) Charles en Ray Eames aan het werk in het Eames Office. (Onder) Als je op dit kantoor geen inspiratie opdoet… 

Werk in uitvoering: Eames House

Waar kun je nu beter je talenten voor benutten dan voor een eigen huis? Dat moeten ook Charles en Ray Eames hebben gedacht toen zij in 1949 een huis ontwierpen voor zichzelf. Het Eames House, zoals de woning heet, was één van de deelnemers aan het legendarische Case Study House Program. Dit project was op touw gezet door het Amerikaanse tijdschrift Arts and Architecture Magazine en had als doel om de naoorlogse woningbouw nieuw leven in de blazen. De ontwerpers moesten hiervoor gebruik maken van technieken en materialen die tijdens de oorlog waren ontwikkeld. De staalconstructie van het Eames House is daarom ontleend aan industriële serieproductie en werd in slechts anderhalve dag tijd opgebouwd.

Blueprint Eames House
Beeld De blauwdruk van het Eames House zoals die in het Arts & Architecture Magazine werd gepubliceerd (1945). Je ziet hier de gevelaanzichten en doorsneden.

Het Eames House heeft een ‘modulair’ uiterlijk: het lijkt opgedeeld te zijn in verschillende vlakken. En dat is het ook! De woning is opgebouwd uit elementen. Hierdoor zijn er verschillende ruimtes ontstaan zoals een studio, woonkamer en binnenplaats. Die zijn natuurlijk allemaal ingericht met de mooiste ontwerpen uit de collectie van Charles en Ray Eames. Wil je het huis een keer met eigen ogen zien? Dat kan. Het staat nog steeds in Pacific Palisades, een buitenwijk van Los Angeles, en is toegankelijk voor publiek. 

Eames House
Beeld Het Eames House is een kunstwerk an sich. Rechtsonder zie je de populaire Eames DSW stoelen, oftewel eetkamerstoelen (D) zonder armleuning (S) met houten onderstel (W).

“Take your pleasure seriously”

Voor Charles en Ray Eames was ‘spelen’ veel meer dan een tijdverdrijf. Met spel en recreatie valt net zoveel te leren als met werken, waren zij van mening. Daarom gebruikten zij zowel thuis als in het Eames Office speelvoorwerpen als inspiratiebron voor hun ontwerpen. Al snel maakten de Eames de overstap naar het zelf produceren van speelgoed, waaronder het populaire ‘House of Cards’. Dit spel bestaat uit een set vrolijk bedrukte kaarten waarmee je een zo hoog mogelijk huis probeert te bouwen. Juist, ja… Een kaartenhuis.

House of Cards
Beeld Het originele ‘House of Cards’ spel.

Minstens zo populair als ‘House of Cards’ werd ook ‘The Toy’. Dit speelgoed werd in 1951 door Charles en Ray Eames ontworpen en is niet meer dan een bouwpakket voor kinderen. Het bijzondere hieraan is dat je in dit stuk speelgoed eigenlijk alle basisprincipes van de Eames-ontwerpen terug ziet: staalbuizen en felgekleurde kunststof panelen. Meer heb je niet nodig om je eigen speelhuis, theater of hut te bouwen. 

The Toy
Beeld Na de lancering van The Toy, volgde enkele jaren later ook 'The Little Toy', een kleinere variant van het spel.

Het meubilair van Charles en Ray Eames

Maar naast een eigen huis, kantoor en zelfs speelgoed, ontwierpen de Eamesjes natuurlijk de mooiste meubels. Dit meubilair, waaronder de wereldberoemde Eames DAW stoelen, vormde het uitgangspunt van hun samenwerking. Charles’ talent voor architectuur en constructies ging hierbij hand in hand met de kunstzinnige benadering van Ray. Bovendien waren beide ontwerpers gezegend met oneindig veel nieuwsgierigheid. Zo onderzochten ze zelf in hoeverre ieder materiaal dat zij gebruikten geschikt was voor industriële serieproductie. Want in de designfilosofie van de Eames was geen plaats voor willekeur en toeval – en dat is precies de reden waarom de collectie na al die decennia nog niets van zijn frisheid en kwaliteit heeft verloren. 

Eames collectie
Beeld Van de Organic Chair (1942) tot de Soft Pad Group (1969): de tijdloosheid van de Eames collectie maakt dat ze vandaag de dag nog steeds geliefd zijn. 

Mooi materiaal

We blijven nog even bij het materiaal. Het echtpaar Eames zocht namelijk tijdens de Tweede Wereldoorlog intensief naar een mogelijkheid om zitschalen uit multiplex platen te maken. Het eerste experiment met dit materiaal had echter niet zoveel met meubels te maken: het waren beenspalken voor het vervoeren van oorlogsslachtoffers. Maar toen de Eames direct na de oorlog de opgedane kennis ook voor andere doeleinden konden gaan gebruiken, ontstond er al snel een uitgebreide collectie stoelen, tafels en kindermeubels van multiplex. Bovendien bedachten Charles en Ray de zogenaamde ‘shock mounts’, rubberen buffers die het onderstel en de zitschaal met elkaar verbonden. Daardoor werd het geheel flexibeler en zat dus je dus veel lekkerder.

Vitra Eames LCW stoel
Beeld De Vitra Eames LCW loungestoel is één van de ontwerpen uit de Plywood serie, gemaakt van multiplex en de zogenaamde ‘shock mounts’.  

 Vitra Eames Elephant kinderstoel
Beeld Ook de Vitra Eames Elephant kinderstoel (links) is gemaakt van multiplexschalen. 

Van Eames naar Vitra Eames

Om de multiplex stoelen te kunnen ontwikkelen die Charles en Ray Eames voor ogen hadden, gingen zij een samenwerking aan met de Amerikaanse meubelfabrikant Herman Miller. Dit werd een groot succes. Hoe kan het dan dat wij nu spreken over een ‘Vitra’ Eames stoel? Dit komt omdat de collectie in Europa en het Midden-Oosten door een ander wordt geproduceerd. Als ‘fan’ van het eerste uur werd Vitra-oprichter Willi Fehlbaum hiervoor gevraagd.

Vitra Eames DAR
Beeld De ‘Plastic Armchairs’ uit de Eames DAR collectie zijn goed vertegenwoordigd in het pand van Vitra zelf. 

Inmiddels is het bedrijf overgedragen aan zijn zoon, Rolf Fehlbaum, die met Vitra tot op de dag van vandaag bijna alle ontwerpen uit de Eames collectie produceert voor Europa en het Midden-Oosten. Bovendien heeft het Vitra Design Museum de grootste driedimensionale Eames collectie ter wereld en ondersteunt Vitra het behoud van het Eames House in Santa Monica. Zoals Rolf Fehlbaum het verwoordt: “Ik denk dat hun (de Eames, red.) kijk op de wereld helemaal verweven is met de Vitra organisatie.”

Vitra Design Museum
Beeld Het Vitra Museum bestond in 2014 maar liefst 25 jaar. Hier vind je de grootste driedimensionale tentoonstelling over Charles en Ray Eames.

Ben jij ook zo’n liefhebber van de Eames-ontwerpen? Neem dan eens een kijkje in de webshop van Flinders. Wij zijn official dealer van Vitra, dus kunnen alle producten leveren!

Bronnen: Website Vitra, Boek "Het meubilair van Charles en Ray Eames" (Vitra, 2007).